Gambier – (1264) Cariatide, fantaisie

Beschrijving

Kleipijp met onderlangs de steel tot onder de ketel een zogenaamde ‘kariatide’; een vrouwenfiguur die in de klassieke architectuur dienstdoet als dragend bouwelement. Ze vervangt een zuil, pilaar of steunbeer en ondersteunt met haar hoofd de daklijst of het balkon. In de meeste gevallen zijn kariatiden in de architectuur verticaal staande elementen.

In dit geval ‘draagt’ de vrouwenfiguur de ketel van de pijp die zij met twee armen en handen ondersteunt. Voor op de ketel, recht boven de vrouw is een bloem met blader versiering aangebracht. In de meeste Gambier catalogi is deze pijp afgebeeld in een versie waarbij de bladeren die op de ketel zijn aangebracht doorlopen op de rug van de vrouw/ de steel (www.gambierpipes.com). De hier afgebeelde versie heeft echter geen bladeren maar doorlopende haren op de rug, en is de meest voorkomende, bekende versie van deze pijp.

Onder de voeten van de vrouw is een ringetje verwerkt met daarin een gat voor een zogenaamd ‘kijkglaasje’, ook wel een Stanhope-lens genoemd, vernoemd naar Charles Stanhope, de 3e graaf van Stanhope. Dit is een cilindervormige optische lens van massief glas waarvan beide uiteinden bol zijn. Het fungeert als een eenvoudige microscoop die is ontworpen om microscopisch kleine afbeeldingen met het blote oog te kunnen bekijken. Na de uitvinding van de microfotografie in 1853 was het lange tijd populair om dergelijke Stanhope lensjes met daartussen een microfoto te bevestigen aan allerhande objecten.

Pijpenmaker

Deze pijp is gemaakt door de Franse firma Gambier in Givet. Dit model was in productie van circa 1870 tot de Eerste Wereldoorlog.

Intaglio in de steel gestempeld ‘GAMBIER à PARIS m * M DEPOSÉ MADE IN FRANCE’

Herkomst

Aangeschaft via veiling in Parijs, 2026.

Overig

Referentie: www.gambierpipes.com