Gambier – (415) Charlotte Corday

Beschrijving

Kleipijp met manchet steel in de vorm van een vrouw met hoofdkapje. Voorstelling van Charlotte Corday, die een opmerkelijke rol in de periode van de Franse Revolutie speelde.

De Franse Revolutie duurde van 1789 tot 1799 en maakte een eind aan het Ancien Regime en de regering van Lodewijk XVI en zijn echtgenote Marie Antoinette, die beiden onder de guillotine eindigden. De privileges van de geestelijkheid (de eerste stand) en de adel (tweede stand) werden grotendeels afgeschaft en de oude ideeën over aristocratie en absolutisme werden vervangen door wetgeving gebaseerd op liberté, egalité en fraternité, ofwel vrijheid, gelijkheid en broederschap. in 1792 werd de positie van de koning onhoudbaar en het tweede deel van de Franse Revolutie begon. Binnen de revolutionaire beweging waren de opvattingen heel verschillend. De Jakobijnen werden toen de belangrijkste groep. Zij waren een groep mensen die de monarchie wilden afschaffen in heel Europa, de macht van het volk wilden vergroten, en alle rechten van de adel wilden afpakken. De Jakobijnen werden steeds radicaler. Onder leiding van Maximilien de Robespierre werden er tienduizenden mensen opgepakt en vermoord. Deze mensen gingen volgens de Jakobijnen in tegen de wil van het volk en alle mensen die ze niet vertrouwden kwamen onder de guillotine. Toen in 1792 een beslissing moest worden genomen over het leven van Koning Lodewijk XVI stemde Robespierre dan ook voor onthoofding onder de guillotine. Deze periode van geweld wordt ook wel de Terreur genoemd. Tegenover de Jakobijnen stonden de Girondijnen, die de gegoede burgerij uit de provincie steunden en streden voor zoveel mogelijk individuele vrijheid en volkssoevereiniteit. In 1793 rekenden de Jakobijnen af met de Girondijnen. Na een belegering van de Nationale Conventie werden maar liefst 31 Girondijnen afgezet en vervangen door Jakobijnen. In de periode hierna werd een bloedbad aangericht onder de Girondijnen. Op 31 oktober 1793 vonden maar liefst eenentwintig hooggeplaatste politici de dood onder de guillotine. Marat maakte deel uit van de radicale fractie van de Jakobijnen. Onder meer vanwege zijn opzwepende retoriek werd hij door sommigen medeverantwoordelijk gehouden voor de Septembermoorden (1792). Dit beangstigde Charlotte Corday, een jonge aristocrate. Zij besloot hem te doden in het geloof dat dit erger zou voorkomen. Ze ging naar zijn huis en werd binnengelaten. Marat was op dat moment in bad zijn tijdschrift L’Ami du Peuple aan het redigeren. Terwijl hij de namen van contrarevolutionairen opschreef die ze hem dicteerde, stak ze een keukenmes in zijn borst. Tijdens de rechtszaak die volgde op de moord verklaarde zij: ‘Ik heb één man omgebracht om er 100.000 te redden.’ Vier dagen na Marats dood werd zij geëxecuteerd met de guillotine.

De pijp van Gambier die Charlotte Corday verbeeld is tussen 1830 en 1914 gemaakt. Voor Gambier was het interessant om deze pijp uit te brengen omdat de discussie over de daad van Charlotte Corday in de gehele 19e eeuw volop werd gevoerd. Vergelijking van het schilderij van Hauer en de pijp laat zien dat de pijp een goed portret laat zien van Charlotte Corday.

De hier afgebeelde pijp is voorzien van een beschildering met een blauw-zilverkleurige verf. Vooral de haren en de muts zijn gekleurd. Het is onwaarschijnlijk dat deze kleuring in de fabriek in Givet is aangebracht. Er waren in de 19e eeuw verschillende kleine ateliertjes waar pijpen nog iets mooier gemaakt werden om deze zo tegen een hogere prijs te kunnen verkopen. (www.tabakspijp.nl, archief pijp van de maand 2024)

Pijpenmaker

De pijp is gemaakt door de firma Gambier uit Givet.

Herkomst

Bodemvondst Givet (1978), het complete exemplaar via particuliere verzamelaar in Luik (België), 2024.

Referenties

Referentie : www.gambierpipes.com