Dutel-Gisclon – Man op ton

Land: Frankrijk

Fabrikant: (Dutel-) Gisclon

Plaats: Montereau

Model nummer/naam:

Periode: Ca 1874-1895

Collectie nummer:-

Beschrijving

Forse kleipijp met manchet in de vorm van een man met drie puntige hoed en krulhaar, zittend op een ton. De onderste variant heeft een bronsachtige, ruwe laklaag en de ton is afgebroken.

Pijpenmaker

De pijp is niet gemerkt en heeft ook geen vormnummer. Waarschijnlijk gemaakt door de Franse firma Dutel-Gisclon, tussen circa 1860 en 1895.

Herkomst

Het complete exemplaar met man op ton is afkomstig van een particuliere Franse verzamelaar, het exemplaar zonder ton en bronsachtige lak is afkomstig van een veiling in Parijs (2026).

Overig

Het thema van deze pijp lijkt te zijn afgeleid van zogenaamde Toby-jugs, een typisch Brits fenomeen. Hoewel ze wereldwijd worden verzameld, worden ze gezien als een curiositeit die het charmante, traditionele Britse plattelandsleven symboliseert. Aan het einde van de twintigste eeuw kenden Toby-jugs een heropleving in populariteit, vooral onder Amerikaanse kopers.

Royal Doulton was een van de meest productieve fabrikanten van Toby-jugs en produceerde duizenden exemplaren in uiteenlopende stijlen, gebaseerd op allerlei figuren en beroemdheden uit de populaire cultuur.

Een deel van de charme en aantrekkingskracht van Toby-jugs ligt in hun onduidelijke historische oorsprong. Er bestaan verschillende volksverhalen en anekdotes die proberen te verklaren hoe deze kannen zijn ontstaan.

Het staat vast dat Toby-jugs deel uitmaken van de lange, sarcastische traditie van de Britse humor, zoals satirische tekeningen en karikaturen van politici of bekende personen. Toby-jugs zijn spottende afbeeldingen van echte mensen, hoewel sommige antieke exemplaren ook kenmerken vertonen van tegenwoordig als beledigend beschouwde karikaturen en stereotypen.

Tegenwoordig worden Toby-jugs vooral beschouwd als decoratieve verzamelobjecten en veel minder als praktisch theeservies. Dat komt mede doordat hun unieke uiterlijk het moeilijk maakt om ze te combineren met een traditioneel theeservies.

Een van de populairste theorieën over de naam “Toby-jug” is dat deze oorspronkelijk werd gemaakt naar het voorbeeld van een man genaamd Henry Elwes, die bekendstond als “Toby Fillpot” of “Toby Phillpot”. Deze bijnaam was een woordspeling op de Engelse uitdrukking fill pot (“vul de kruik” of “vul de bierkan”). Hij werd vereeuwigd in het lied The Brown Jug, dat in 1761 werd gepubliceerd, en stond bekend als een bijzonder enthousiaste drinker.

Een andere theorie is dat de Toby-jug is vernoemd naar het personage Sir Toby Belch uit het toneelstuk Twelfth Night van William Shakespeare, waarvan wordt aangenomen dat het rond 1600 werd geschreven. Sir Toby Belch is een personage dat graag alcohol drinkt en bekendstaat om zijn vrolijkheid, goede humeur en levenslust.

In het assortiment van de firma Duméril-Leurs & Cie bevindt zich ook een tabakspijp die geïnspireerd lijkt te zijn op dit thema, bijvoorbeeld deze drinkbeker in de vorm van een mannengezicht met hoed.