Nihoul – Amnistie

Land: België

Fabrikant: Nihoul

Plaats: Nimy

Model nummer / naam: Amnistie

Merk: P

Periode: 1886-1887

Collectienummer:

Soort: Kleipijp

Beschrijving

Kleipijp met ovale ketel en hiel, vaste steel met knoop. Op de ketel de afbeeldingen van twee personen, voorstellende de heren Schmidt en Falleur, gearresteerd in 1886 tijdens sociale onlusten. Op de steel de tekst ‘AMNISTIE’ aan weerszijden. De pijp is gemerkt met een bandstempel op de steel ‘Nihoul a Nimy, Depose’ en in de hiel is het merk P gestempeld.

1886 is het jaar dat er in Belgie grote sociale onrusten uitbreken als gevolg van de enorme sociale ongelijkheid: fabrieksarbeiders en mijnwerkers worden uitgebuit, hebben geen stemrecht en komen door de teruglopende economie als gevolg van overproductie extra in de knel. In diezelfde tijd doen de eerste vormen van industriele mechanisatie en automatisering hun intrede waarmee het aantal benodigde arbeidskrachten gereduceerd kan worden.

Op 18 maart 1886 komen twee- tot drieduizend arbeiders samen op de Place St-Lambert in Luik om de vijftiende verjaardag van de Commune van Parijs te herdenken (zie kader). Wanneer ze op hun tocht door de rijke buurten van de stad lopen, raken de gemoederen verhit. De luxe en de rijkdom die ze er zien, staan zozeer in contrast met hun ellende, dat ze in woede losbarsten. Een klein deel van de betogers begint winkels te plunderen. De politie komt onmiddellijk tussenbeide en aarzelt niet om de sabels te gebruiken. Er vloeit bloed. Arbeiders sterven onder de handen van de ordetroepen. Dat is het begin van twee maanden van stakingen, verzet en oproer.

Er vinden diverse hardhandige confrontaties plaats tussen stakers en politie en leger waarbij vele slachtoffers vallen.

Wanneer de stakingen en onlusten over hun hoogtepunt zijn gaat de overheid op zoek naar de “aanstichters”. Twee glasblazers, actieve en populaire leden van de Union Verrière, Oscar Falleur (secretaris en verslaggever van de socialistische krant Le Peuple) en Xavier Schmidt (net ontslagen door zijn baas Baudoux) zullen als voorbeeld worden gesteld. Het proces over de brandstichting in de glasfabriek Baudoux en in het kasteel van de eigenaar zijn een gedroomde gelegenheid om de vakbond te onthoofden. De overheid ziet nauwlettend toe op de samenstelling van de jury: de dertig gezworenen zijn bankier, notaris, industrieel, … Het verbaast niemand dat het Hof de twee kopstukken van de arbeiders schuldig verklaart aan “het aanzetten tot plunderen en schending van het recht op arbeid”. Ze worden beiden tot twintig jaar dwangarbeid veroordeeld. De zwaarst mogelijke straf voor dit soort delicten. Maar de arbeiders laten dat niet over hun kant gaan.

In mei 1887 breekt een nieuwe staking uit in Henegouwen en Luik. 60.000 stakers eisen algemeen stemrecht en…amnestie voor de veroordeelden van 1886. Ze vragen in het bijzonder de vrijlating van hun twee leiders. Een maand later zwicht de overheid en komen de gevangenen al dan niet onder voorwaarden vrij.

De portretten van Oscar en Falleur zijn door diverse Belgische pijpenfabrikanten op hun producten verwerkt: een actueel thema waarmee de roker zijn ongenoegen met de sociale ongelijkheid en solidariteit met de stakers en protesterenden kon laten blijken.

Pijpenmaker

Deze pijp is gemaakt door de Belgische firma Nihoul in de periode 1886-1887.

Herkomst

Overig

Nihoul zou deze pijp (persvorm) gekopieerd hebben van Gambier die een identiek exemplaar maakte (ref. APM)